Äu Äá»§ rừng thuá»c dạng cây nhỡ, chiá»u cao má»i cây khoảng từ 7-8 mét hay hÆ¡i, phần thân Ãt phân nhánh, cà nh cây có gai, ruá»t xá»p. Lá cây má»c ÄÆ¡n, phiến lá có xẻ chân vá»t
1 Giá»i thiá»u
Tên khoa há»c: Trevesia palmata (Roxb.) Vis.
Tên gá»i khác: Thông thảo gai, Thầu Dầu núi.
Há» thá»±c váºt: Araliaceae (Nhân Sâm).
1.1 Äặc Äiá»m thá»±c váºt
Äu Äá»§Â rừng thuá»c dạng cây nhỡ, chiá»u cao má»i cây khoảng từ 7-8 mét hay hÆ¡i, phần thân Ãt phân nhánh, cà nh cây có gai, ruá»t xá»p.
Lá cây má»c ÄÆ¡n, phiến lá có xẻ chân vá»t, xẻ sâu nhìn như lá cây Thầu dầu, có 5-7 thùy nhá»n có rÄng, hai mặt lá Äá»u có gân ná»i, mép lá có rÄng cưa thô, cuá»ng lá dà i và có gai. Những lá khi còn non phá»§ má»t lá»p lông má»m, mà u nâu nhạt, lá già nhẵn.
Hoa má»c thà nh tán, tụ thà nh chùy á» nách lá, kÃch thưá»c hoa khoảng 1cm, cánh hoa mà u trắng.
Quả cá»§a cây Äu Äá»§ rừng dà i khoảng 13 Äến 18mm, có khÃa, hạt dẹp.
1.2 Thu hái và chế biến
Bá» pháºn dùng: Lõi thân, lá, rá» .
Thá»i Äiá»m thu hái: Lõi thân ÄÆ°á»£c thu hái và o mùa thu, lá cây thu hái quanh nÄm.
Chế biến: Lõi thân sau khi thu hái vá» thì Äem phÆ¡i khô.
1.3 Äặc Äiá»m phân bá»
Äu Äá»§ rừng ÄÆ°á»£c tìm thấy á» Trung Quá»c, Ấn Äá», Bangladesh và Viá»t Nam. Tại nưá»c ta, cây thưá»ng má»c á» SÆ¡n La, Hà Giang, Là o Cai, Tuyên Quang, Lạng SÆ¡n, Hà Ná»i, Kon Tum, Quảng Trá», Äắk Nông, Lâm Äá»ng, Gia Lai.
2 Thà nh phần hóa há»c
Ba Saponin triterpene má»i bao gá»m hai loại lupane và má»t loại ursane Äã ÄÆ°á»£c phân láºp từ lá cá»§a Trevesia palmata . Cấu trúc cá»§a chúng ÄÆ°á»£c xác Äá»nh là 2 α ,3 β ,23-trihydroxylup-20(29)-en-28-oic acid 3- O – α -L-arabinopyranoside (1), 2 α ,3 β ,23-trihydroxylup-20(29)-en-28-oic acid 3- O -[ α -L-arabinopyranoside]-28- O -[ β -D-glucopyranosyl] este (2), và 2 α ,3 β ,23-trihydroxyurs-12-en-28-oic acid 3- O – [ α -L -arabinopyranoside]-28- O -[ β -D -glucopyranosyl(1â2)- β -D-glucopyranosyl] este (3) bằng phân tÃch cá»§a phá» HR-ESI-MS, NMR 1D và 2D cá»§a chúng. Các triterpene pentacyclic 2 α,3 β ,23-trioxygenated hiếm khi ÄÆ°á»£c tìm thấy trong tá»± nhiên.
3 Tác dụng cá»§a cây Äu Äá»§ rừng
Má»t nghiên cứu ÄÆ°á»£c thá»±c hiá»n nhằm Äánh giá tác dụng cá»§a thà nh phần polyphenolic, chất chá»ng oxy hóa, khả nÄng chá»ng viêm và chá»ng viêm khá»p cá»§a chiết xuất lá cây Äu Äá»§ rừng.
Hoạt Äá»ng dá»n gá»c tá»± do trong á»ng nghiá»m, hoạt Äá»ng chá»ng viêm và chá»ng viêm khá»p cá»§a chiết xuất ÄÆ°á»£c phân tÃch bằng các phương pháp chuẩn hóa.
Chiết xuất ethyl acetate cá»§a cây Äu Äá»§ rừng cho thấy hoạt Äá»ng dá»n gá»c tá»± do cao nhất, chá»ng viêm và hoạt Äá»ng chá»ng viêm khá»p nhá» sá»± có mặt cá»§a các thà nh phần hóa há»c như axit gallic, catechin, axit caffeic, Rutin, quercetin và naringenin. Chiết xuất ethyl acetate cá»§a cây Äu Äá»§ rừng ức chế sá»± tÄng sinh tế bà o cá»§a tế bà o tạo xương MG 63 và gây ra apoptosis bằng cách ngÄn chặn chu kỳ tế bà o á» các pha khác nhau. Sau các nghiên cứu Äá»c tÃnh cấp tÃnh, liá»u 250 mg/kg và 500 mg/kg Äã ÄÆ°á»£c cá» Äá»nh và cho thấy kết quả tá»t hÆ¡n á» Äá»ng váºt bá» viêm khá»p do tá dược Freund gây ra. Do Äó, các thà nh phần hóa há»c trong chiết xuất cá»§a cây Äu Äá»§ rừng có thá» có tiá»m nÄng to lá»n chá»ng lại tình trạng viêm mãn tÃnh, bá»nh khá»p, ung thư xương và viêm khá»p, Äóng vai trò quan trá»ng Äá»i vá»i bá»nh viêm khá»p.
4 Công dụng theo Y há»c cá» truyá»n
4.1 TÃnh vá», tác dụng
Äu Äá»§ rừng có vá» hÆ¡i Äắng, tÃnh bình, phần lõi thân có tác dụng lợi niá»u trong khi phần lá và rá» có tác dụng cưá»ng gân tráng cá»t.
4.2 Công dụng
Lõi thân cá»§a cây Äu Äá»§ rừng ÄÆ°á»£c dùng trong trưá»ng hợp Äái dắt, phù thÅ©ng, là m thuá»c hạ nhiá»t, tê thấp, là m phá»i bá»t nóng. Phần lõi thân cÅ©ng ÄÆ°á»£c dùng là m thuá»c bá», vá» thuá»c nà y thưá»ng bá» dùng nhầm lẫn vá»i vá» Thông thảo.
Liá»u dùng là 20 Äến 30g dưá»i dạng thuá»c sắc. Có thá» dùng riêng hay phá»i hợp vá»i vá» thuá»c Mua Äá». Lá cây ÄÆ°á»£c dùng Äá» nấu xông trong trưá»ng hợp tê liá»t bại ngưá»i, có thá» giã Äắp Äá» chữa gãy xương.
Nhân dân Trung Quá»c thưá»ng dùng lõi thân Äá» trá» tiá»u tiá»n bất lợi, lá và rá» cây ÄÆ°á»£c dùng Äá» trá» Äòn ngã tá»n thương và Äau lưng.





