1. Tìm hiá»u vá» cây chó Äẻ rÄng cưa
Cây chó Äẻ rÄng cưa là loà i cây không còn xa lạ vá»i ngưá»i dân Viá»t Nam. Tên khoa há»c cá»§a cây chó Äẻ rÄng cưa là Phyllanthus urinaria L. Äây là loại cây thuá»c há» thầu dầu Euphorbiaceae, thân thảo, cao 20cm – 30cm, có khi tá»i 60-70cm. Thân cây nhẵn có mà u há»ng Äá», có loại mà u xanh. Thân cây có phần xá»p á» giữa tạo thà nh má»t ÄÆ°á»ng rá»ng bên trong. Lá cây nhá», hình bầu dục, chúng tạo thà nh 2 hà ng á» 2 bên cà nh lá. Các cà nh lá má»c so le vá»i nhau.
Tên gá»i chó Äẻ xuất phát từ má»t sá» phát hiá»n trên chó má»i Äẻ. Ngưá»i ta thấy rằng những con chó sau khi Äẻ thưá»ng Äi Än cây nà y. Ngoà i ra, nó còn có tên gá»i là diá»p hạ châu vì có các hạt tròn, nhá» nằm dưá»i cà nh lá. Không chá» váºy, cây chó Äẻ rÄng cưa còn ÄÆ°á»£c biết Äến vá»i nhiá»u tên gá»i khác như: trân châu thảo, diá»p hạ châu Äắng, diá»p hòe thái, lão nha châu…
Chó Äẻ rÄng cưa là loà i cây hoang dại, chúng má»c á» má»i nÆ¡i trên Äất nưá»c: từ thà nh thá» Äến nông thôn. Hiá»n nay, chúng ÄÆ°á»£c trá»ng nhiá»u trên các cánh Äá»ng, trang trại Äá» là m nguyên liá»u cho công nghiá»p dược liá»u.
2. Các thà nh phần hóa há»c cá»§a cây chó Äẻ rÄng cưa
Cây chó Äẻ rÄng cưa là má»t bà i thuá»c tá»t giúp chữa trá» nhiá»u bá»nh lý khác nhau. Có ÄÆ°á»£c nà y là vì các thà nh phần hóa há»c chứa trong cây. Chó Äẻ rÄng cưa có chứa các chất hóa há»c như: flavonoid, alcaloid phyllanthin và các hợp chất hypophyllanthin, niranthin, phylteralin.
Cây chó Äẻ còn chưa má»t chất rất quan trá»ng là Phyllanthus. Chất nà y có tác dụng ức chế mạnh HBV, thông qua viá»c ức chế enzym ADN polymerase cá»§a HBV, do Äó là m giảm HbsAg và Anti- HBs.
3. Công dụng cá»§a chó Äẻ rÄng cưa
Chó Äẻ rÄng cưa là loại dược liá»u phá» biến trong cuá»c sá»ng. Không khó Äá» tìm loại cây nà y á» cả thà nh phá» và nông thôn. Chúng ÄÆ°á»£c dùng Äá» chế biến thà nh các vá» thuá»c Äiá»u trá» bá»nh. Toà n bá» các bá» pháºn cá»§a cây ÄÆ°á»£c dùng Äá» là m thuá»c: Từ thân, lá, quả, chá» bá» phần rá» cây.
Dược liá»u sau khi thu vá» sẽ ÄÆ°á»£c bá» rá» , rá»a sạch, bÄm nhá» và phÆ¡i khô Äá» là m thuá»c. Cây chó Äẻ rÄng cưa sau khi là m khô nên ÄÆ°á»£c bảo quản trong túi nilon kÃn hoặc chai lá» có nắp Äáºy. Nên Äá» chúng á» nÆ¡i khô thoáng Äá» tránh sá»± má»c, má»t. Sản phẩm khi bỠẩm má»c sẽ ÄÆ°á»£c loại bá».
Cây chó Äẻ rÄng cưa là vá» thuá»c có vá» Äắng, tÃnh mát. Nó thưá»ng ÄÆ°á»£c dùng như má»t bà i thuá»c tiêu Äá»c, sát trùng, tiêu viêm, tán ứ, thông huyết mạch và lợi tiá»u. á» nhiá»u nÆ¡i, chó Äẻ rÄng cưaÂ ÄÆ°á»£c dùng Äá» trá»Â mụn nhá»t, Äinh râu, chữa rắn cắn. Có thá» dùng bằng cách Äắp ngoà i hoặc sắc nưá»c uá»ng. Ngoà i ra, loại thảo dược nà y còn dùng Äá» hạ sá»t, lợi tiá»u, Äái tháo ÄÆ°á»ng, u xÆ¡ tuyến tiá»n liá»t, viêm âm Äạo, viêm Äại trà ng. Äặc biá»t là khả nÄng chữa bá»nh viêm gan và ng da.
Nhiá»u nghiên cứu chá» ra rằng chó Äẻ rÄng cưa có tác dụng ức chế mạnh HBV- DNA, là m cho virus không bám và o ÄÆ°á»£c ADN cá»§a ngưá»i, từ Äó chúng không nhân lên ÄÆ°á»£c và sẽ bá» Äà o thải ra ngoà i. Bá»nh nhân viêm gan B sau khi sá» dụng thuá»c có chứa thà nh phần chó Äẻ rÄng cưa thấy hiá»u quả rõ rá»t. Äo hoạt Äá» enzym cá»§a ngưá»i bá»nh thấy enzym transaminase ÄÆ°á»£c cải thiá»n từ 50-97%, bilirubin toà n phần vá» mức bình thưá»ng.
4. Các bà i thuá»c từ cây chó Äẻ
Ngoà i khả nÄng chữa viêm gan do HBV gây ra, chó Äẻ rÄng cưa còn ÄÆ°á»£c dùng Äá» Äiá»u trá» nhiá»u bá»nh lý khác nhau. Äá» tÄng hiá»u quả Äiá»u trá», cây chó Äẻ thưá»ng ÄÆ°á»£c phá»i hợp vá»i nhiá»u vá» thuá»c khác nhau. Sau Äây là má»t sá» bà i thuá»c từ cây chó Äẻ rÄng cưa:
- Chữa viêm gan và ng da: Cây chó Äẻ rÄng cưa 40g, mã Äá» 12g, chà tá» 12g, nhân trần 16g. Sắc tất cả các nguyên liá»u nà y vá»i nhau. Má»i ngà y uá»ng 1 thang và uá»ng liên tục trong 30 ngà y.
- Chữa mụn nhá»t sưng Äau: Lấy má»t nắm cây chó Äẻ rÄng cưa giã nhuyá» n vá»i má»t Ãt muá»i. Sau Äó cho Ãt nưá»c sôi và o, trá»n Äá»u và vắt lấy nưá»c cá»t uá»ng, bã Äắp chá» Äau.
- Lấy má»t nắm cây chó Äẻ tươi giã nhuyá» n, vắt lấy nưá»c cá»t và bôi và o lưỡi. Bà i thuá»c nà y có tác dụng chữa tưa lưỡi á» trẻ em.
- Chữa xÆ¡ gan cá» trưá»ng: Sắc 100g cây chó Äẻ khô Äã sao và ng vá»i nưá»c Äến khi cô Äặc lại, chắt lấy nưá»c. Nưá»c cây chó Äáº»Â ÄÆ°á»£c pha vá»i ÄÆ°á»ng và chia nhiá»u lần uá»ng trong ngà y. Thá»±c hiá»n liên tục trong 40 ngà y và kết hợp khẩu phần Än hạn chế muá»i, tÄng Äạm.
- Chữa háºu sản ứ huyết: Cây chó Äẻ khô 8-16g sắc lên và uá»ng hằng ngà y.
- Vết thương chảy máu: lấy má»t nắm cây chó Äẻ giã nhuyá» n vá»i vôi và Äắp lên vết thương.
- Chữa các vết viêm loét có thá»i thá»t, miá»ng vết thương không liá»n: Lá cây chó Äẻ, lá thá»m lá»m, Äinh hương 1 nụ và giã nhá» rá»i Äắp lên vùng tá»n thương.
- Chữa bá»nh chà m mãn tÃnh: Lấy má»t nắm lá cây chó Äẻ vò nát hoặc giã nhuyá» n và chà lên vùng bá» chà m. Thá»±c hiá»n nhiá»u ngà y liên tục Äá» Äạt kết quả tá»i ưu.
- Chữa sá»t rét: Cây chó Äẻ rÄng cưa 8g; thảo quả, dây hà thá»§ ô, lá mãng cầu ta tươi, thưá»ng sÆ¡n, dây gắm má»i loại 10g; binh lang, ô mai, dây cóc, má»i loại 4g. Tất cả nguyên liá»u trên sắc vá»i 600ml nưá»c Äến khi cô Äặc lại còn 1â3 lượng nưá»c ban Äầu. Lá»c lấy nưá»c, chia là m 2 phần và uá»ng trưá»c khi lên cÆ¡n sá»t rét 2 giá». Thêm 10g sà i há» nếu không lên cÆ¡n sá»t rét.
5. Lưu ý khi dùng cây chó Äẻ
Chó Äẻ rÄng cưa là má»t vá» thuá»c an toà n, gần gÅ©i và hiá»u quả. Tuy nhiên, khi sá» dụng bà i thuá»c nà y cÅ©ng cần lưu ý má»t sá» Äiá»m sau:
- Không dùng cây chó Äẻ rÄng cưa vá»i liá»u lượng lá»n khi chưa có sá»± Äá»ng ý cá»§a bác sÄ©.
- Phụ nữ Äang trong thá»i gian thai kỳ không dùng bất kỳ bà i thuá»c nà o chứa thà nh phần cây chó Äẻ.
- Không chá» Äá»nh dùng cây chó Äẻ vá»i sá» lượng lá»n và trong thá»i gian dà i cho những bá»nh nhân á» thá» hà n. Cây chó Äẻ khi và o cÆ¡ thá» sẽ là m thá» bá»nh ngà y cà ng nặng hÆ¡n, ức chế sá»± sinh nhiá»t cá»§a cÆ¡ thá», từ Äó sinh ra bá»nh táºt.
Như váºy, cây chó Äẻ rÄng cưa là má»t vá» thuá»c an toà n hiá»u quả và gần gÅ©i xung quanh chúng ta. Hy vá»ng sau bà i viết nà y, bạn Äá»c Äã có thêm cho mình nhiá»u thông tin hữu Ãch vá»Â cây chó Äẻ. Từ Äó có thá» sá» dụng vá» thuá»c nà y má»t cách hiá»u quả trong Äiá»u trá» bá»nh.


