Giống cây mắc khén được biết đến là một loại cây được dùng nhiều làm gia vị và làm thuốc của người dân Việt Nam. Loại cây này mang lại giá trị kinh tế cao và có nhiều công dụng.

Giống cây mắc khén: Loại gia vị đặc trưng của rừng núi Tây Bắc 

Giống cây mắc khén còn được gọi với cái tên Má Khén, là loại cây gia vị mọc nhiều ở vùng núi Tây Bắc. Loại cây này thường có trong những bữa ăn hàng ngày của đồng bào dân tộc thiểu số tại đây. Cây không chỉ có công dụng to lớn trong ẩm thực mà nó còn nhiều tác dụng tăng cường sức khỏe tốt. Đọc bài viết dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về đặc điểm của giống cây mắc khén, công dụng và giá trị kinh tế mà giống cây này mang lại.

Đặc điểm của giống cây mắc khén 

Giống cây mắc khén có tên tiếng anh là zanthoxylum rhetsa, thuộc chi Hoàng Mộc, họ Cam (Rutaceae). Ở nước ta cây còn được gọi với cái tên như cây vàng me, cây hoàng mộc hôi,…

Thân cây thuộc loại thân gỗ nhỏ, cao từ 10-20m, có vỏ dày màu xám nâu, sần sùi và thường có nhiều gai. Từ thân cây chính, mọc ra rất nhiều ành mỗi cành dao động từ 102m.

Lá của cây mắc khén giống thuộc loại lá kép lông chim có màu xanh đậm. Mỗi chiếc lá sẽ có từ khoảng 2-3 đôi lá chét mọc đối xứng với nhau. Đầu lá cây thường nhọn, cuống lá tròn, giữa lá có gân chính.

Hóa của cây giống mắc khén thường rất nhỏ, mọc thành từng chùm ở kẽ lá, hoa có mày vamgf và có mùi rất thơm. Hoa thường nở kéo dài từ tháng 6 đến tháng 7 dương lịch hàng năm.

Quả của cây giống mắc khém có hình trong, khi còn tươi quả có màu xanh lá cây, mùi thơm, khi chín quả chuyển sang màu đen óng. Bạn có thể thu hoạch mắc khén vào tháng 11 dương lịch hàng năm.

Tác dụng cây mắc khén mang lại 

Giống cây mắc khén không chỉ là một loại gia vị đặc trưng cho ẩm thực Tây Bắc Việt Nam mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Dưới đây là một số tác dụng nổi bật của cây mắc khén:

Trong y học 

Cây mắc khén giống thường có vị đắng, cay, tính ấm, giúp kích thích hệ tiêu hóa, tăng tiết dịch vị, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn tốt hơn.

Quả của cây giống mắc khén được sử dụng để chữa các chứng bệnh như: đầy hơi, khó tiêu, tiêu chảy, đau bụng do lạnh.

Chiết xuất từ hạt mắc khén có khả năng kháng khuẩn, chống viêm hiệu quả.

Dùng rượu ngâm mắc khén để xoa bóp giúp giảm đau nhức xương khớp, tan máu bầm, trị các bệnh ngoài da như ghẻ, lở.

Cây giống mắc khén có tác dụng giảm đau hiệu quả, đặc biệt là các cơn đau nhức xương khớp, đau răng, đau bụng kinh.

Dùng rượu ngâm giống cây mắc khén xoa bóp hoặc sắc uống có thể giúp giảm đau nhanh chóng.

Hạt mắc khén chứa nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin C, vitamin E, kali, magiê,… giúp tăng sức đề kháng và có thể phòng ngừa bệnh tật hiệu quả nhất.

Giống cây mắc khén được sử dụng để làm đẹp da, giúp da sáng mịn, trị mụn trứng cá.

Mắc khén có tác dụng khử mùi hôi cơ thể, giúp hơi thở thơm tho.

Giống cây mắc khén có thể giúp đuổi côn trùng hiệu quả.

Trong ẩm thực 

Hạt mắc khén có vị cay nhẹ, the the, nồng nàn, giúp khử tanh, kích thích vị giác và tạo nên hương vị đặc trưng cho các món ăn.

Cây giống mắc khén thường được sử dụng để ướp thịt nướng, cá nướng, làm gia vị cho các món lẩu, gác bếp, làm nước chấm,…

Mắc khén thường được kết hợp với các gia vị khác như: hạt dổi, ớt, tỏi, gừng,… để có thể có được những hương vị thơm ngon nhất.

Ví dụ:

Mắc khén + hạt dổi: Thường được sử dụng để ướp thịt nướng, cá nướng, giúp món ăn dậy mùi thơm nồng nàn.

Mắc khén + ớt: Tạo vị cay nồng cho các món nước chấm, lẩu.

Mắc khén + tỏi, gừng: Khử tanh, tăng thêm hương vị cho các món xào, kho.

Mắc khén được sử dụng phổ biến trong các món ăn của người dân tộc thiểu số ở Tây Bắc như:

Thịt nướng: Mắc khén là gia vị không thể thiếu để ướp thịt nướng, giúp thịt mềm, thơm ngon và đậm đà hương vị.

Cá nướng: Mắc khén giúp khử tanh, tăng thêm hương vị cho cá nướng.

Lẩu: Mắc khén được cho vào nước lẩu để tạo vị cay nồng, kích thích vị giác.

Gác bếp: Mắc khén giúp khử tanh, bảo quản thịt lâu hơn và tạo hương vị đặc trưng cho món gác bếp.

Nước chấm: Mắc khén được sử dụng làm gia vị cho các loại nước chấm như: chẩm chéo, nước chấm mắc khén,…

Ngoài ra, mắc khén còn được sử dụng để làm gia vị cho các món ăn khác như:

Món xào: Mắc khén giúp khử tanh, tăng thêm hương vị cho các món xào như: thịt xào, gà xào,…

Món kho: Mắc khén giúp tạo màu đẹp và tăng thêm hương vị cho các món kho như: thịt kho tàu, cá kho tộ,…

Giá trị kinh tế của giống cây mắc khén 

Giá bán: Hiện nay, giá bán hạt mắc khén trên thị trường dao động từ 300.000 – 350.000 đồng/kg đối với loại hạt chuẩn vị Tây Bắc.

Năng suất: Một cây mắc khén trưởng thành có thể cho thu hoạch từ 5-10kg hạt/năm.

Lợi nhuận: Trồng mắc khén cho lợi nhuận cao hơn so với các cây trồng khác trong khu vực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Thị trường: Nhu cầu thị trường đối với mắc khén ngày càng tăng, không chỉ trong nước mà còn xuất khẩu sang các nước khác như: Trung Quốc, Lào, Thái Lan,…

hu cầu thị trường đối với mắc khén ngày càng tăng, mở ra tiềm năng phát triển lớn cho cây mắc khén trong tương lai.

Cần có nhiều chính sách hỗ trợ, đầu tư vào nghiên cứu, sản xuất và chế biến mắc khén để nâng cao giá trị kinh tế của loại cây này.

Nâng cao nhận thức của người dân về giá trị kinh tế của cây mắc khén, khuyến khích người dân trồng và phát triển cây mắc khén một cách bền vững.

Bạn có thể mua giống cây mắc khén giống tại những địa chỉ bán cây mắc khén giống uy tín và chất lượng như của hàng cây cảnh và hạt giống hay vườn ươm cây giống.