1. Giá»i thiá»u chung vá» cây nghá» Äá»
Nghá» Äá»Â thuá»c nhóm thá»±c váºt Zingiberaceae. Loại cây nà y còn ÄÆ°á»£c biết Äến vá»i nhiá»u tên gá»i khác như uất kim, khinh lương.
1.1. Äặc Äiá»m hình thái
Muá»n phân biá»t nghá» Äá» vá»i giá»ng thá»±c váºt khác, bạn trưá»c tiên cần nắm rõ Äặc Äiá»m hình thái cÆ¡ bản nhất. Cụ thá» như:
-
Phần thân: Má»i cây nghá» Äá» Äến giai Äoạn trưá»ng thà nh Äạt chiá»u cao trung bình từ 60cm Äến 100 cm. Tinh nghá» thuá»c kiá»u thân cá», cấu thà nh từ há» thá»ng bẹ lá bao quanh.
-
Phần cá»§: Hình dáng dạng dẹt hoặc hình trụ. Khi cắt Äôi, bạn dá» nháºn thấy phần bên trong cá»§a cá»§ nghá» là mà u cam sẫm, hÆ¡i ngả sang mà u Äá».
-
Phần lá: Hình dáng tương tá»± như trái xoan, phần Äầu lá thon lại, cả mặt trên và mặt bên dưá»i Äá»u rất nhẵn. Chiá»u dà i trung bình cá»§a má»i chiếc lá nghá» Äá» và o khoảng 45cm, chiá»u rá»ng tương ứng khoảng 18cm.
-
Phấn hoa: Má»c ra từ vá» trà ngá»n. Mà u sắc hoa pha trá»n giữa mà u và ng, mà u tÃm mà u xanh lục. Trong Äó, phần bông hoa là mà u và ng, cánh hoa bao bá»c dưá»i gá»c là mà u xanh hoặc há»ng nhạt.
-
1.2. Phân bá»
Khu vá»±c táºp trung chÃnh cá»§a cây nghá» Äá» là tại vùng Äông Nam Ã, Tây Nam Ã. Bên cạnh nghá» và ng, nghá» Äá» Äang ÄÆ°á»£c trá»ng khá nhiá»u tại Viá»t Nam.
Giá»ng cây nà y thÃch nghi tá»t vá»i Äiá»u kiá»n thá»i tiết nhiá»t Äá»i. Khi thá»i tiết chuyá»n sang mùa Äông, toà n bá» phần thân lá gần như tiêu biến, phục vụ nuôi rá» . Cứ hết mùa Äông, nghá» Äá» lại phát triá»n bình thưá»ng.
Theo nghiên cứu cá»§a các nhà thá»±c váºt há»c, nghá» Äá» sinh trưá»ng tá»t trong Äiá»u kiá»n nhiá»t Äá» từ 20 Äá» C Äến 25 Äá». Loà i thá»±c váºt nà y phát triá»n mạnh trên vùng Äất cao ráo, không bỠúng nưá»c.
Nghá» Äá» tại Viá»t Nam hiá»n nay chá»§ yếu táºp trung tại vùng Khoái Châu, Hưng Yên. Äây là vùng sá» hữu khà háºu lý tưá»ng cho nghá» Äá» sinh trưá»ng.
2. Tác dụng cá»§a nghá» Äá» vá»i sức khá»e và là m Äẹp
Hà m lượng Curcumin trong trá»ng nghá» Äá» lá»n hÆ¡n nhiá»u so vá»i nghá» và ng. Bá»t nghá» có thá» sá» dụng như bà i thuá»c phòng ngừa bá»nh táºt, bá»i bá» sức khá»e và là m Äẹp.
2.1. Giảm tình trạng viêm loét dạ dà y
Tương tá»± như nghá» và ng, nghá» Äá» hay ÄÆ°á»£c sá» dụng như má»t bà i thuá»c trá» chứng viêm loét dạ dà y. Tinh chất Curcumin trong loại cá»§ nà y sẽ tham gia và o quá trình ngÄn chặn sá»± sinh sôi cá»§a vi khuẩn, há» trợ là m là nh vết loét trên niêm mạc dạ dà y.
Nhá» váºy mà triá»u chứng khó chá»u như Äầy hÆ¡i, chưá»ng bụng,… hầu như giảm rõ rá»t nếu ngưá»i bá» viêm loét dạ dà y sá» dụng nghá»Â Äá» Äúng cách.
2.2. Há» trợ chức nÄng hoạt Äá»ng cá»§a gan
Vai trò chÃnh cá»§a gan là tiết máºt, duy trì hoạt Äá»ng cho nhiá»u há» cÆ¡ quan khác trong cÆ¡ thá». Thế nhưng trong má»t và i trưá»ng hợp, chức nÄng tiết máºt cá»§a gan lại bá» suy giảm.
Thà nh phần dưỡng chất trong nghá» Äá» kÃch thÃch khả nÄng tiết máºt cá»§a gan. Từ Äó, thúc Äẩy hoạt Äá»ng Äà o thải Äá»c tá», nâng cao hiá»u quả sản sinh tế bà o má»i, tái cấu trúc các há» cÆ¡ quan.
2.3. HỠtrợ phòng ngừa ung thư
Hoạt chất Curcumin tìm thấy trong nghá» Äá» ÄÆ°á»£c xem như hợp chất “và ng” trong phòng ngừa ung thư. Cụ thá», Curcumin sau khi xâm nháºp và o cÆ¡ thá» sẽ tác Äá»ng và o tế bà o gây ung thư, chặn quá trình lan rá»ng cá»§a chúng.
Nói chung, Curcumin trong cả nghá» Äá» và nghá» và ng Äá»u có khả nÄng là m cháºm lại tá»c Äá» phát triá»n cá»§a tế bà o gây ung thư. Nhá» váºy, ngưá»i bá»nh có thá» kéo dà i thêm thá»i gian sá»ng, Äáp ứng tá»t hÆ¡n phác Äá» Äiá»u trá».
2.4. Cá»§ng cá» hà ng rà o miá» n dá»ch
Nhiá»u nghiên cứu khoa há»c gần Äây chá» ra rằng hoạt chất Curcumin từ nghá» Äá» sẽ kÃch thÃch tÄng cưá»ng hoạt Äá»ng tạo má»i tế bà o miá» n dá»ch. Chúng là thà nh phần quan trá»ng trong há» miá» n dá»ch, giúp cÆ¡ thá» chá»ng Äỡ lại yếu tá» gây bá»nh.
Hà m lượng cao chất chá»ng oxy hóa tìm thấy trong loại nghá» nà y giữ vai trò như Äá»i kháng, chá»ng lại gá»c tá»± do, là m cháºm phần nà o quá trình lão hóa tá»± nhiên.
2.5. Là m Äẹp da
Theo má»t sá» nghiên cứu khoa há»c Äáng tin cáºy, lượng Curcumin tìm thấy trong nghá» Äá» lá»n hÆ¡n khoảng 400% so vá»i Curcumin trong nghá»Â và ng.
Từ lâu Curcumin ná»i tiếng như má»t chất chá»ng oxy hóa siêu mạnh, há» trợ cÆ¡ thá» kháng cá»± lại gá»c tá»± do. Bên cạnh Äó, hoạt chất nà y cÅ©ng tham gia ngÄn chặn hoạt Äá»ng tá»ng hợp sản sinh melanin (yếu tá» hà ng Äầu khiến là n da bá» thâm sạm).
Bá» sung nghá» Äá» theo cả ÄÆ°á»ng bôi ngoà i da vÃ ÄÆ°á»ng uá»ng chÃnh là biá»n pháp ÄÆ¡n giản duy trì vẻ Äẹp cá»§a là n da.
Bên cạnh tác dụng dưỡng trắng, hoạt chất Curcumin cÅ©ng há» trợ khá tÃch cá»±c hoạt Äá»ng tái tạo tế bà o da, là m là nh nhanh vết thương và sẹo thâm trên da.
3. Cách Äiá»u chế tinh bá»t nghá» Äá»
Bá»t nghá» Äá» Äang ÄÆ°á»£c bà y bán khá rá»ng rãi trên thá» trưá»ng. Tuy váºy, nếu cảm thấy không tin tưá»ng vá»i sản phẩm chế biến sẵn, bạn hãy mua nghá» Äá» tươi vá» và tá»± sÆ¡ chế tại nhà . Dưá»i Äây là quy trình hưá»ng dẫn chi tiết cách Äiá»u chế bá»t nghá» Äá»:
Bưá»c 1: Bạn cạo sạch vá» sá» nghá» Äá» cần Äiá»u chế thà nh bá»t rá»i Äem rá»a lại cùng nưá»c.
Bưá»c 2: Cho nghá» Äá» vừa sÆ¡ chế và o trong máy xay sinh tá» và chá»n chế Äá» xay nhuyá» n. Lưu ý trong quá trình xay, bạn cho thêm má»t chút nưá»c.
Bưá»c 3: Lá»c sạch phần bã nghá» và chá» giữ lại phần nưá»c cá»t.
Bưá»c 4: Bạn tiếp tục Äá» lắng nưá»c nghá» trong khoảng 5 tiếng, cho Äến khi bá»t nghá» chìm xuá»ng Äáy.
Bưá»c 5: Gạn bá» Äi nưá»c bên trên, giữ lại phần tinh bá»t lắng Äá»ng phÃa dưá»i Äáy.
Bưá»c 6: Hòa thêm má»t chút nưá»c và o tinh bá»t nghá» vừa thu ÄÆ°á»£c rá»i Äem Äun sôi Äến khi cạn nưá»c.
Bưá»c 7: PhÆ¡i khô bá»t nghá» dưá»i trá»i nắng hoặc sấy khô á» nhiá»t Äá» trên 70 Äá» C và Äem bảo quản tại nÆ¡i khô ráo.
4. Cần lưu ý gì khi sá» dụng bá»t nghá» Äá»?
Bá»t nghá» Äá» mặc dù có nhiá»u tác dụng tá»t nhưng nếu không sá» dụng Äúng cách bạn dá» gặp phải tác dụng phụ không mong muá»n. Trưá»c khi dùng bá»t nghá» Äá» hay nghá» và ng, bạn Äá»u phải chú ý tìm hiá»u liá»u lượng và xác Äá»nh xem mình có nằm trong Äá»i tượng chá»ng chá» Äá»nh hay không.
-
Sá» dụng vá»i liá»u lượng hợp lý: Má»i ngà y, bạn thá»§y nên dùng từ 1 Äến 2 thìa cà phê bá»t nghá» Äá».
-
Äá»i tượng chá»ng chá» Äá»nh: Phụ nữ Äang trong thá»i kỳ mang thai, ngưá»i bá» thiếu máu, ngưá»i sắp phẫu thuáºt, ngưá»i bá» sá»i máºt, ngưá»i bá» chứng trà o ngược dạ dà y, ngưá»i mắc tiá»u ÄÆ°á»ng hoặc huyết áp,… chÃnh là má»t sá» nhóm Äá»i tượng không nên dùng bá»t nghá» Äá».
Trưá»ng hợp Äang phải Äiá»u trá» bằng thuá»c, bạn cần tham khảo tư vấn cá»§a bác sÄ© Äiá»u trá» nếu muá»n dùng thêm bá»t nghá» Äá».
Nghá» Äá»Â chứa hà m lượng Curcumin lá»n hÆ¡n gấp 4 lần so vá»i loại nghá» và ng thông thưá»ng. Sản phẩm từ bá»t nghá» Äá» ÄÆ°á»£c chứng minh là có khả nÄng phòng ngừa ung thư, Äiá»u trá» viêm loét dạ dà y, tÄng cưá»ng sá»± dẻo dai cho xương khá»p. Mong rằng bà i viết trên Äã cáºp nháºt Äến bạn thông tin chÄm sóc sức khá»e hữu Ãch!


