Trong Äông y, nghá» Äen ÄÆ°á»£c gá»i là Nga truáºt. Vá»i nhiá»u tác dụng trong Äiá»u trá» bá»nh thưá»ng gặp á» ÄÆ°á»ng tiêu hoá như Än không tiêu, Äau dạ dà y, nôn trá» á» trẻ… nghá» Äen ngà y cà ng ÄÆ°á»£c ưa chuá»ng sá» dụng.
1. Nghá» Äen là gì?
Nghá» Äen có rất nhiá»u cái tên gá»i khác nhau như nga truáºt, ngải xanh, tam nại, bá»ng nga truáºt, xú thá» khương, thanh khương, thuáºt dược,… và tên khoa há»c cá»§a nó là Cucurma Caesia thuá»c há»Â Gừng.
Nghá» Äen rừng: Äây là má»t thá»±c váºt thân thảo thưá»ng ÄÆ°á»£c trá»ng nhiá»u á» khu vá»±c miá»n Bắc á» nưá»c ta. Cây có nguá»n gá»c từ Ấn Äá» và Indonesia. Ngưá»i dân Äem loà i thảo dược nà y Äến Châu Ãu và o khoảng thế ká»· thứ 6, nhưng rất Ãt ngưá»i biết Äến thảo dược có thá» sá» dụng là m gia vá». Thá»nh thoảng thì há» sá» dụng nghá» Äen Äá» có thá» thay thế cho gừng.
Cây nghá» Äen rừng có kÃch thưá»c cao gần 2m. Thân rá» cá»§a nó có hình nón, và xuất hiá»n các khÃa chạy dá»c, và bên trong chứa nhiá»u cá»§ có thá»t mà u và ng. Ngoà i những cá»§ chÃnh, thì còn có những cá»§ phụ cuá»n dá»c hình trứng xung quanh.
Lá nghá» Äen có sẽ Äá»m Äá», gân lá chạy dá»c, và chiá»u dà i khoảng từ 40 Äến 60cm, ÄÆ°á»ng kÃnh 7 Äến 9cm. Hoa thưá»ng sẽ má»c thà nh cụm má»c trưá»c khi cây có lá. Lá bắc á» bên trên có mà u Äá» và và ng, bên dưá»i có mà u xanh nhạt. Hoa cá»§a cây có mà u và ng nhạt, và bầu có lông má»n, và môi lõm á» Äầu.
Tại những khu vá»±c phÃa Nam thì loại nghá» nà y rất Ãt khi ÄÆ°á»£c sá» dụng. Do váºy, nhiá»u ngưá»i nghÄ© rằng, nghá» Äen Ãt xuất hiá»n nên là nó rất quý hiếm và nhiá»u dược tÃnh tá»t như những lá»i Äá»n. Bá»i thưá»ng cái nà o khó gặp thì ngưá»i ta sẽ nghÄ© nó rất quý hiếm và có giá trá» cao.
Tháºt sá»± thì giữa nghá» Äen và nghá» và ng có các giá trá» tương ÄÆ°Æ¡ng nhau. Tuy váºy thì, trong Äông y, khả nÄng phá ứ, Äiá»u kinh, và thông huyết cá»§a nghá» Äen tá»t hÆ¡n nghá» và ng. Vá» cả hình dạng thì chúng Äá»u gần giá»ng nhau, khác nhau vá» thá»t bên trong. Nghá» Äen sẽ có mà u tÃm Äáºm.
2. Tác Dụng cá»§a nghá» Äen
Những vá» thuá»c từ há» nhà nghá» nhìn chung Äá»u có thá» mang lại nhiá»u tác dụng chữa bá»nh hữu Ãch cho sức khá»e, nhưng vá»i nghá» Äen Äặc biá»t hiá»u quả trong tác dụng há» trợ Äiá»u trá» và  phòng ngừa bá»nh ung thư, ngoà i ra còn giúp cho viá»c kháng viêm, phá ứ, giảm Äau, tán huyết và Äiá»u trá» Äau bụng kinh á» phụ nữ,…
Theo những nghiên cứu thì trong nghá» Äen có chứa nhiá»u thà nh phần dưỡng chất là nh mạnh như protein, và chất xÆ¡, vitamin,…. Vì váºy, không chá» dùng là m thuá»c, nó còn ÄÆ°á»£c áp dụng là m gia vá» những món Än và chÄm sóc sắc Äẹp cá»§a các chá» em phụ nữ.
Dưá»i Äây là má»t sá» công dụng cá»§a nghá» Äen:
Nghá» Äen có tác dụng chá»ng viêm, giảm Äau
- Trong tinh bá»t nghá» Äen có trong thá»±c phẩm có tác dụng rất tá»t cho sức khá»e. Bá»i nó có chứa những hoạt chất chá»ng viêm, và giúp ngÄn ngừa các bá»nh táºt bá»nh tim, hen suyá» n và cả sá»± lão hoá sá»m. HÆ¡n thế, á» bên trong nghá» có chứa curcumin là m giảm Äau khác do những triá»u chứng viêm khá»p.
- Curcumin cÅ©ng có tương tá»± á» trong nghá» và ng, chất nà y còn có tác dụng là m là nh những vết viêm loét á» á» dạ dà y, Äại trà ng. Vì váºy, ngưá»i ta còn ứng dụng nó Äá» Äiá»u trá» cho những ngưá»i bá»nh bá» viêm dạ dà y.
Nghá» Äen có tác dụng là m Äẹp
- Bạn có biết rằng nghá» Äen là loại bà quyết giúp cho da cá»§a những chá» em phụ nữ ÄÆ°á»£c tá»t hÆ¡n. Công dụng cá»§a mặt nạ nghá» Äen có tác dụng giúp cho những vết mụn mau là nh, và là m phẳng sẹo lá»i, là m cháºm quá trình lão hoá. Mặt khác nó có tác dụng Äiá»u trá» những bá»nh ngoà i da như vẩy nến, bá»nh chà m, chứng Äá» mặt và má»t sá» cÄn bá»nh ngoà i da khác nữa.
- Không chá» thế mà những dưỡng chất vitamin, và collagen há» trợ vết thương mau chóng là nh và hạn chế Äá» lại sẹo. Vì váºy, mà nghá» Äen là bà quyết là m Äẹp ÄÆ°á»£c rất nhiá»u chá» em ưa chuá»ng.
Chữa những bá»nh vá» phá»i
- Theo những nghiên cứu cá»§a Äại há»c Duy Tân, trong nghá» Äen có chứa các hợp chất circumin giúp cho Äiá»u trá» những bá»nh vá» phá»i như: hen suyá» n, viêm phế quản và  viêm phá»i.
Phòng chá»ng bá»nh ung thư hiá»u quả
- Theo như những nghiên cứu từ tạp chà Cancer Research UK, thì hợp chất circumin trong nghá» Äen là má»t loại chất chá»ng ung thư hiá»u quả.
- Ngoà i ra, thì nghá» Äen còn ÄÆ°á»£c khuyến khÃch sá» dụng cùng những biá»n pháp hóa trá» Äá» Äiá»u trá» ung thư.
Há» trợ Äến quá trình giảm cân
- Theo như nghiên cứu cá»§a tá» chức PMC, thì nghá» Äen giúp phân há»§y những tế bà o chất béo và tÃch tụ trong có thá». Vì váºy, sá» dụng nghá» Äen hà ng ngà y giúp kiá»m soát chế Äá» Än uá»ng khoa há»c hÆ¡n và há» trợ cho quá trình giảm cân.
Già u chất chá»ng oxy hóa
- Theo nghiên cứu từ tạp chà Science Direct, thì trong nghá» Äen chứa nhiá»u chất chá»ng oxy hóa, Äặc biá»t là những hợp chất circumin kiá»m hãm sá»± phát triá»n cá»§a những gá»c tá»± do, giúp viá»c hạn chế tình trạng lão hóa, những bá»nh mãn tÃnh và ung thư.
- Vì váºy nghá» Äen thưá»ng ÄÆ°á»£c sá» dụng nhiá»u trong viá»c là m Äẹp vá»i tác dụng là m là nh vết thương nhanh, và giảm lão hóa giúp cho da chắc khá»e.
3. Những cách sá» dụng nghá» Äen hiá»u quả
Hiá»n nay có rất nhiá»u bà i thuá»c mà nghá» Äen có thá» mang lại cụ thá» sẽ liá»t kê ngay dưá»i Äây cho bạn tham khảo.
Chữa bá»nh Än không tiêu, chưá»ng bụng, và bụng trưá»ng:
- Chuẩn bá» 25g nghá» Äen và má»t quả tim lợn.
- SÆ¡ chế tim lợn tháºt sạch sẽ và thái miếng vừa Än. Nghá» Äen cÅ©ng Äem Äi thái lát má»ng tanh rá»i nấu chung vá»i tim lợn. Nêm nếm gia vá» cho vừa miá»ng và dá»n Än kèm vá»i cÆ¡m, sá» dụng liên tục trong vòng 5 ngà y Äến 1 tuần giúp cho thá»±c ÄÆ¡n dá» tiêu hÆ¡n và giúp xoa dá»u Äi những biá»u hiá»n giáºn dữ khác á» bụng.
Chữa nôn trỠỠtrẻ em:
- Chuẩn bá» sẵn sà ng 4g nghá» Äen và 4 hạt muá»i Än, ngưu hoà ng lượng cỡ bằng hạt gạo.
- Sau Äó hòa nghá» Äen vá»i sữa và muá»i, Äem nấu sôi trong tầm 5 phút và liên tục thêm ngưu hoà ng và o quáºy tan ra. Chia uá»ng khoảng và i lần trong ngà y.
Chữa Än uá»ng không ngon miá»ng, hoa mắt chóng mặt:
- Chuẩn bá» má»t liá»u thuá»c gá»m: ÄÆ°Æ¡ng quy, ngưu tất, Äà o nhân, hà thá»§ ô, và sà i há» (má»i vá» 20g), lô há»i (khoảng 25g), nghá» Äen và hoà ng kỳ (má»i vá» 30g), long Äá»m thảo và Äại hoà ng (má»i vá» 10g).
- Äem thuá»c sao và ng và thái nhá» dại, cho tất cả và o bình thá»§y tinh, Äá» rượu ngáºp mặt thuá»c rá»i ngâm trong 2 tuần, khi sá» dụng thì má»i Äợt uá»ng 20ml x 2-3 lần trên ngà y.
Trá» Äau bụng kinh:
- Thà nh phần cá»§a bà i thuá»c gá»m 20g nghá» Äen, và 16g Ãch mẫu, 8g ngải cứu
- Cho 3 vá» thuá»c và o ấm và sắc cùng 500ml nưá»c, sắc thuá»c cạn còn 200ml thì ngưng. Chia thuá»c là m 2 lần uá»ng, má»i Äợt uá»ng 100ml. Dùng trưá»c bữa Än chÃnh
- Chú ý: Cần phải sá» dụng quá phương thuá»c nà y trưá»c kỳ kinh khoảng 5 Äến 7 ngà y.
Chữa Äau bụng từng lần do bá» nhiá» m lạnh:
- Chuẩn bá» má»c hương 50g và cá»§ nghá» Äen 100g.
- Äem tán cả 2 thà nh bá»t má»n, cho và o hÅ© có nắp kÃn Äá» có thá» bảo vá» ÄÆ°á»£c lâu. Má»i lần uá»ng 2g. Sá» dụng nưá»c giấm pha loãng Äá» có thá» sá» dụng thuá»c, sẵn sà ng bá»t nghá» Äen và gel lô há»i. Trá»n 2 nguyên váºt liá»u nà y vá»i nhau và Äắp lên vùng da bá» bá»ng hà ng ngà y sẽ giúp kháng khuẩn, chá»ng bá»nh viêm, Äẩy nhanh váºn tá»c lên da non.
Äiá»u trá» viêm dạ dà y lâu nÄm:
- Chuẩn bá» 1kg cá»§ nghá» Äen, 200g trúc diá»p sà i há», 300g ô tặc cá»t, máºt ong nguyên chất.
- Sà i há» Äem sao và ng, nghiá»n thà nh bá»t má»n cùng vá»i những vá» còn lại, Äem trá»n Äá»u bá»t thuá»c vá»i máºt ong, má»i lần uá»ng 20g x 2 lần trên ngà y trưá»c lúc Än ná»a tiếng.
Chữa và ng da do viêm gan:
- Chuẩn bá» cá»§ nghá» Äen, quả tắc non, uất kim, cá»§ gấu. Tất cả sá» dụng dạng khô liá»u và lượng bằng nhau.
- Nghiá»n những vá» trên thà nh bá»t má»n và cho trá»n Äá»u vá»i máºt ong, má»i ngà y uá»ng 2g. Thoa há»n hợp rượu gừng nghá» lên các vùng da dá» bá» rạn như bụng, hông và Äùi ngà y 1 Äến 2 lần.
Chữa các chứng Äau có nguyên nhân do lãnh khà xung tâm:
- Chuẩn bá» 60g nghá» Äen, 30g má»c hương, giấm.
- Äem cả 2 tán thà nh bá»t và má»i lần uá»ng 1,5g vá»i giấm
Chữa co thắt tiá»u trưá»ng:
- Chuẩn bá»: Bá»t nghá» Äen, 3g hà nh và uá»ng chung vá»i rượu khi Äang Äói bụng
Chữa Äau bụng co quắp á» trẻ nhá»:
- Chuẩn bá» 15g cá»§ nghá» Äen, 3g a ngụy và giã nhá» rá»i Äắp xung quanh bụng, Äá» há»n hợp khô, sau Äó phá»i hợp uá»ng nưá»c tá» tô Äá» Äạt có thá» ÄÆ°á»£c tác dụng tá»t hÆ¡n.
Chữa Äau sưá»n dưá»i:
- Chuẩn bá» 15g kim linh tá», 1,15g tam lÄng, 1,15g nghá» Äen, 1,15g nhÅ© hương, 1,15g má»c dược.
- Sắc thuá»c uá»ng má»i ngà y, má»i ngà y uá»ng 1 thang.
Chữa không á»n Äá»nh tiêu hóa, Äau bụng á» trẻ con:
- Nghá» Äen, há» tiêu, tam lÄng và la bặc tá» má»i vá» 5g; chế hương phụ, thanh bì, chá» thá»±c má»i vá» 6g; trần bì 10g; sa nhân và há» hoà ng liên, lô há»i má»i vá» 3g.
- Tán thuá»c thà nh bá»t, và trá»n chung vá»i há», sau Äó vo viên hoà n, ngà y dùng 2 lần, má»i Äợt 3 Äến 6g. Uá»ng vá»i rượu gạo ấm và kiêng cho trẻ sá» dụng Äá» Än chưa ÄÆ°á»£c nấu chÃn, thá»±c phẩm có tÃnh lạnh á» trong tiến trình Äiá»u trá».
Chữa bá»nh bá»nh tâm thần:
- Chuẩn bá» bá»t cá»§ nghá» Äen, Äại hoà ng, thược dược.
- Cứ 10g nghá» Äen thì dùng 3g thược dược và 3g Äại hoà ng. Trá»n chung 3 vá» thuá»c và chế member nặng khoảng 8g, khi sá» dụng lấy 6 Äến 8 viên uá»ng, hà ng ngà y 3 lần, má»t liá»u trình uá»ng không ngừng 30 ngà y
4. Tác dụng phụ cá»§a cá»§ nghá» Äen
- Äau bụng: Do nghá» có tÃnh cay, sá» dụng nghá» trong má»t lúc dà i tháºm chà xảy nên Äau bụng. Äá» ngÄn cản phản ứng Äi kèm nà y nên dùng bá»t nghá» Äá» mà tháºm chà tiá»n lợi tan á» trong ruá»t, lượng chất Äá»§ chất ÄÆ°á»£c hấp thu á» ruá»t non nhiá»u hÆ¡n thế và giảm khó chá»u cho dạ dà y.
- KÃch Äá»ng tá» cung: Nghá» ÄÆ°á»£c tìm Äến là má»t loại chất tháºm chà gây ra kÃch thÃch tá» cung. Vì váºy mà tháºm chà còn có Ãch cho dòng chảy kinh nguyá»t. Mặc dù thế, thì phụ nữ mang thai và bà mẹ Äang cho con bú cần ÄÆ°á»£c tháºt tháºn trá»ng khi sá» dụng nghá» Äá» tránh bất ká» tác hại cho em bé.
- Khó hấp thụ: Bá» sung cáºp nháºt nghá» theo ÄÆ°á»ng uá»ng thưá»ng rất khó hấp thụ ÄÆ°á»£c hết những hoạt chất Äá»§ chất có chứa á» trong nghá». Mặc dù váºy, thì Äiá»u nà y tháºm chà sẽ ÄÆ°á»£c khắc phục bằng cách bá» sung các vitamin tá»ng hợp có chứa piperine – và má»t bá» pháºn hoạt chất giúp thúc Äẩy Äến sá»± hấp thụ nghá». Nhá» váºy mà tháºm chà nháºn ÄÆ°á»£c tất cả những Ãch lợi cho tình trạng sức khá»e cá»§a nghá».
- Gây ra chảy máu: Má»t sá» trong các hợp chất trong nghá» nếu như tiêu thụ và o cÆ¡ thá» rất nhiá»u và tháºm chà là m cháºm quá trình máu tụ, vì váºy nó tháºm chà dẫn Äến bá» chảy máu. Nếu như Äang sá» dụng loại thuá»c chá»ng máu Äông hoặc là thuá»c liên quan Äến tiá»u cầu thì nên xem xét khi mà sá» dụng nghá». Tá»t nhất là nên tìm hiá»u thêm support cá»§a các bác ý sÄ© hoặc là tránh sá» dụng nghá».
- Tiêu chảy và nôn: Nhiá»u phân tÃch Äã Äã cho thấy Äá»i vá»i những ngưá»i tiêu thụ nghá» vá»i liá»u lượng lá»n có thá» sẽ bá» tiêu chảy và Äá» những giá»t má» hôi, hay ói má»a do nó có tÃnh cay và kÃch thÃch dạ dà y. Bá»i vì váºy, hãy giảm liá»u hoặc là tránh dùng nghá» nếu Äang bá» tiêu chảy và ói má»a.
5. Những lưu ý khi dùng nghá» Äen
Những chuyên gia khuyên rằng, nghá» Äen là nh tÃnh và có thá» ÄÆ°á»£c sá» dụng thưá»ng xuyên. Nhưng á» trong má»t sá» trưá»ng hợp, sá» dụng nghá» Äen sai cách sẽ có thỠảnh hưá»ng Äến tình trạng sức khoẻ. Äá» sá» dụng dược liá»u mà Äạt ÄÆ°á»£c hiá»u quả Äiá»u trá» tá»t nhất, ngưá»i bá»nh cần phải lưu ý các vấn Äá» cÆ¡ bản sau Äây:
- Các Äá»i tượng bá» khà huyết hư hay phụ nữ Äang mang thai thì không nên sá» dụng dược liá»u nà y Äá» Äiá»u trá» bá»nh.
- Dược liá»u vá»n có Äặc tÃnh phá huyết, sẽ không thÃch hợp Äá»i vá»i các trưá»ng hợp bá»Â rong kinh.
- Trong trưá»ng hợp mà cÆ¡ thá» bá» hư yếu, thì ngưá»i bá»nh cần kết hợp nghá» vá»i má»t và i vá» thuá»c khác như sân, truáºt, và là m theo Äúng chá» dẫn cá»§a những bác sÄ© chuyên môn.
- Vá»i các ngưá»i bá»nh cần phải phẫu thuáºt, cần phải ngừng sá» dụng dược liá»u nà y trưá»c Äó 2 tuần. Bá»i lẽ, á» nghá» Äen có khả nÄng là m cháºm quá trình Äông máu.


